Στην περίοδο του «Mένουμε σπίτι», όλοι μας έχουμε έρθει αντιμέτωποι με πολλά δύσκολα συναισθήματα και με πολλές νοητικές προκλήσεις. Μια από τις σημαντικότερες δεξιότητες που αναδύονται ή μας ζητείται να επιδείξουμε είναι αυτή της υπομονής.

Στη σημερινή εποχή η υπομονή είναι μια από τις πιο ξεχασμένες αρετές. Oλα θα πρέπει να γίνουν ….χθες. Το έχετε προσέξει; Πόσες φορές στο εργασιακό περιβάλλον συζητείται ένα έργο και ρωτάει κάποιος για το deadline και η απάντηση είναι «Χθες». 

Αλλά και στη καθημερινή μας ζωή είμαστε ανυπόμονοι. Θέλουμε κάτι και το θέλουμε τώρα. Kοιτάμε συνέχεια το κινητό μας, τα μηνύματα. Έχουμε μάθει να ζούμε σε ένα κόσμο που συνεχώς κινείται. Και κινούμαστε και εμείς. Δεν υπάρχει στιγμή ησυχίας γιατί πιστεύουμε ότι αν δεν κάνουμε κάτι γρήγορα τότε έχουμε ένα συναίσθημα ότι κάτι θα χάσουμε. 

Η ταχύτητα είναι παρούσα και η υπομονή απούσα.   

Θυμάμαι τον πατέρα του όταν ήμουν έφηβη και κάτι δεν πήγαινε καλά και ήμουν ανυπόμονη και «γκρινιάρα» μου έλεγε: «Παιδί μου θα ήταν χρήσιμο να αναπτύξεις υπομονή και επιμονή». 

Τι είναι όμως η υπομονή; 

Ο Πλάτωνας έλεγε: «Το θεμέλιο της σοφίας είναι η υπομονή»

Ας σκεφτούμε για λίγο σε ποιες περιπτώσεις είναι χρήσιμη η υπομονή. 

Χρειάζεται υπομονή για να μάθουμε κάτι νέο. Για παράδειγμα, μια ξένη γλώσσα ή μια δεξιότητα. 

Χρειάζεται χρόνος για να αναπτυχθεί ο εγκέφαλος του μωρού σε ενήλικα με ταυτότητα και ωριμότητα. Και αυτό θέλει υπομονή από τους φροντιστές αλλά και από τον ίδιο τον άνθρωπο που μεγαλώνει. 

Χρειάζεται χρόνος και υπομονή για να μάθουμε να περπατάμε (έστω και αν δεν θυμόμαστε ότι μας πήρε πολύ χρόνο και κόπο)

Χρειάζεται υπομονή και χρόνος για ένα ταλέντο να βελτιωθεί και να «ακονιστεί» αλλιώς παραμένει κάτι ακατέργαστο. 

Χρειάζεται υπομονή για να συνδεθούμε με τους άλλους, να τους ακούσουμε και να τους κατανοήσουμε. 

Χρειάζεται υπομονή (και επιμονή) για τους επαγγελματίες υγείας στα νοσοκομεία να σώσουν τις ζωές των ασθενών.  

Χρειάζεται υπομονή για να φροντίσουμε τους γηραιούς γονείς μας.

Χρειάζεται υπομονή για αλλάξουμε τις συνήθειες μας. 

Θα μπορούσα να συνεχίσω να γράφω για το πού χρειάζεται η υπομονή, αλλά ο κατάλογος είναι ατελείωτος. Η υπομονή διατρέχει πολλές πτυχές της ζωής μας. 

Τι είναι όμως η υπομονή; 

Η υπομονή δεν είναι μια αφηρημένη έννοια. Έρευνες σήμερα δείχνουν ότι όσοι διαθέτουν υπομονή μπορούν να αντιμετωπίζουν επιτυχώς τις εναλλαγές της συναισθηματικής κατάστασης που μπορεί να βιώνουν, μπορούν να ηρεμούν τον εαυτό τους και να έχουν μεγαλύτερη εσωτερική ηρεμία. 

Η υπομονή αποτελείται από 4 βασικά συστατικά:

    1. Αποδοχή της εσωτερική και εξωτερικής πραγματικότητας όπως είναι αυτή τη στιγμή
    2. Απουσία θυμού και πικρίας
    3. Διατήρηση ελπίδας ότι τα πράγματα θα αλλάξουν προς το καλύτερο και 
    4. Ικανότητα να περιμένουμε το καλύτερο χωρίς βιασύνη και ανησυχία

Κάθε ένα από τα παραπάνω συστατικά έχει τη δική του ζωή και ιστορία και προσθέτει τη δική του πινελιά στην έννοια της υπομονής.  

Και όλα τα παραπάνω συστατικά είναι αυτά που χρειαζόμαστε αυτήν την περίοδο που διανύουμε. 

Επίσης η υπομονή τροφοδοτεί και την επιμονή. Για παράδειγμα, μερικές φορές μπορεί να έχουμε ένα στόχο που πρέπει να επιτευχθεί και τα πράγματα να μην πηγαίνουν όπως τα θέλουμε. Η υπομονή είναι σαν να αναβάλλει για λίγο τα πράγματα, περιμένουμε λίγο και ξαναπροσπαθούμε για την επίτευξη του στόχου. 

Ίσως όμως αναρωτηθείτε τι σχέση έχει η πρακτική Mindfulness με την υπομονή;

Η υπομονή είναι ένας από τους 7 πυλώνες της πρακτικής Mindfulness. 

Η πρακτική mindfulness μας μαθαίνει πολλά πράγματα. Μέσα από αυτήν μπορεί να επιδιώκουμε την ηρεμία και την καθαρότητα του μυαλού. 

Ταυτόχρονα όμως μέσα από την πρακτική «συναντάμε» τον εαυτό μας. Βάζουμε τον εαυτό μας κάτω από μικροσκόπιο. 

Και ένα από τα πράγματα που ανακαλύπτουμε είναι η στάση που έχουμε κατά τη διάρκεια της πρακτικής. Δηλαδή, πώς αντιδρούμε σε ένα ευχάριστο ή δυσάρεστο συναίσθημα ή κατάσταση.

Για παράδειγμα, τι συμβαίνει κατά τη διάρκεια της πρακτικής, όταν υπάρχει φαγούρα στη μύτη; Ή πόνος στην πλάτη; Πώς αντιδράτε; Αναστατώνεστε; Στεναχωριέστε; Γίνεστε επικριτικοί με τον εαυτό σας;

Τι αντιδράσεις προκύπτουν; Αμέσως ξύνετε τη μύτη σας ή κουνιέστε για να φύγει ο πόνος από την πλάτη; Ή μήπως δίνετε λίγο χρόνο παρατηρώντας όλες αυτές τις αισθήσεις να έρχονται, να αλλάζουν και να φεύγουν; 

Οι αντιδράσεις αυτές που προκύπτουν συνήθως όταν βιώνουμε πόνο ή κάποια δυσάρεστη αίσθηση στο σώμα κατά τη διάρκεια της πρακτικής, είναι συνήθως οι ίδιες αντιδράσεις που προκύπτουν καθημερινά στη ζωή μας όταν ένα δυσφορικό γεγονός χτυπάει την πόρτα μας. 

ο Luang Por Sumedho λέει ότι υπομονή σημαίνει ειρηνική συνύπαρξη με το δυσάρεστο. 

Κατά τη διάρκεια της πρακτική μπορεί να αναδύονται πολλές δύσκολες σκέψεις και συναισθήματα. Το σημαντικό στην πρακτική είναι με ποιον τρόπο σχετιζόμαστε με αυτά. Δηλαδή με ποιον τρόπο «συναντάμε» αυτές τις σκέψεις και τα συναισθήματα. Τα υποδεχόμαστε με ανυπομονησία, θυμό, πικρία ή με υπομονή, αποδοχή και περιέργεια;

Μέσα από την πρακτική καταλαβαίνουμε και αποδεχόμαστε ότι μερικές φορές τα πράγματα -έστω και όταν είναι δυσάρεστα- πρέπει να ξεδιπλωθούν στο δικό τους χρόνο.

Η πρακτική είναι σαν ένα επιστημονικό εργαστήριο που μπορούμε να δούμε τον εαυτό μας, κάτω από μικροσκόπιο και να δούμε τις αντιλήψεις μας, τις αντιδράσεις μας στις ευχάριστες ή δυσφορικές καταστάσεις. Μέσα από την πρακτική μπορούμε να δούμε καθαρά τις πολύπλοκες διανοητικές αντιδράσεις μας. 

Με ποιον τρόπο μπορείτε να καλλιεργήσετε την υπομονή στην καθημερινότητά σας;

    1. Όταν πιάνετε τον εαυτό σας να είναι ανυπόμονος, δείτε το ως ευκαιρία να καλλιεργήσετε την υπομονή σας. Πάρτε μια βαθιά αναπνοή και επικεντρωθείτε στις σκέψεις σας, παρατηρώντας τι είδους σκέψεις είναι αυτές και παρατηρώντας τα συναισθήματά σας.
    2. Αυτήν την περίοδο η καλύτερη άσκηση για μένα είναι να περιμένω στην ουρά για να μπω στο σούπερ μάρκετ. Παρατηρήστε το σώμα σας αν είναι ανήσυχο και πώς συμπεριφέρεται. Παρατηρήστε πώς αντιδράτε όταν ένας ηλικιωμένος περνάει πριν από εσάς μέσα στο σούπερ μάρκετ χωρίς να περιμένει στην ουρά. Αντί να αντιδράτε αμέσως, παρατηρήστε τον εαυτό σας με περιέργεια.
    3. Κάνετε μερικές ερωτήσεις στον εαυτό σας όταν είστε ανυπόμονοι:
      «Έχω τον έλεγχο της κατάστασης αυτή τη στιγμή; Αν όχι, σε τι έχω έλεγχο αυτή τη στιγμή;»
      «Το συναίσθημα της ανυπομονησίας με βοηθάει ή επιδεινώνει την κατάσταση στην οποία βρίσκομαι”
      “Τι είναι ποιο χρήσιμο και βοηθητικό να κάνω αυτή τη στιγμή για να διαχειριστώ την κατάσταση και τον εαυτό μου;” 

Κάθε φορά που κάνουμε πρακτική εκπαιδεύουμε τον εγκέφαλό μας να γίνει λίγο πιο υπομονετικός. 

Η Hellen Keller είχε πει: «Δεν θα μπορούσαμε ποτέ να μάθουμε να είμαστε γενναίοι και υπομονετικοί αν υπήρχε μόνο χαρά στον κόσμο» 

Εύχομαι αυτή η περίοδος και αυτό το διαφορετικό Πάσχα να γίνουν ευκαιρία για όλους μας να καλλιεργήσουμε αυτήν την πολύτιμη αρετή και δεξιότητα.