“Tι νιώθεις αυτή τη στιγμή;» «ποιο είναι το συναίσθημα σου τώρα;»

Πριν προχωρήσεις να διαβάζεις, σταμάτα για λίγο και συμπλήρωσε τη φράση:

«Αυτή τη στιγμή νιώθω …………………………….»

Kατά τη διάρκεια της πρακτικής Mindfulness παρατηρούμε – εκτός από την αναπνοή και τις σκέψεις μας – το συναίσθημά μας, παρατηρούμε τι νιώθουμε, ποια συναισθήματα αναδύονται την κάθε στιγμή.

Πολλές φορές τόσο στις συναντήσεις μου στο mindfulness όσο και στις ψυχοθεραπευτικές συναντήσεις, με ρωτάνε «τι εννοείς;» «δεν μπορώ να βρω το συναίσθημα» ή «δεν νιώθω κάτι» ή «νιώθω ότι…..».

Ας μιλήσουμε για λίγο για τα συναισθήματα.

Ζούμε σε μια κουλτούρα που δεν δίνει μεγάλη έμφαση στο συναίσθημα. Από παιδιά μαθαίνουμε να σκεφτόμαστε περισσότερο και να αισθανόμαστε λιγότερο. Προσπαθούμε ή να αποφύγουμε το συναίσθημα ή μερικές φορές ‘βουτάμε’ μέσα σε αυτό και πνιγόμαστε.

Τα συναισθήματα είναι πάρα πολύ σημαντικά γιατί παρακινούν τη συμπεριφορά μας και είναι χρήσιμα για την επιβίωσή μας.

Διαφορετικά συναισθήματα εξελίχθηκαν για να μας βοηθήσουν να καλύψουμε διαφορετικές ανάγκες. Για παράδειγμα το συναίσθημα του φόβου εξελίχθηκε για να τρέξουμε μακριά από τον κίνδυνο ή το συναίσθημα του θυμού για να βάλουμε τα όριά μας ή να παλέψουμε. Το συναίσθημα της αποδοχής για να μείνουμε στην ομάδα για ασφάλεια.

Όλα τα συναισθήματα έχουν μια εξελικτική αξία. Δεν υπάρχουν «καλά» και «κακά» συναισθήματα, «αρνητικά» και «θετικά» συναισθήματα. Ποτέ δεν μου άρεσε αυτή η ορολογία για αυτό το λόγο προτιμώ να κατατάσσω τα συναισθήματα σε «δυσφορικά» και «ευχάριστα». Όλα τα συναισθήματα έχουν μια χρησιμότητα.

Ας δούμε για λίγο από τι αποτελείται ένα συναίσθημα:

Υπάρχουν 3 συστατικά στο συναίσθημα:

Φυσικές αισθήσεις δηλαδή με ποιον τρόπο το συναίσθημα εκδηλώνεται στο σώμα.

Γνωστικό στοιχείο. Σκέψεις που έρχονται μαζί με το συναίσθημα

Συμπεριφορά. «Tι κάνω» όταν νιώθω κάποιο συναίσθημα

Ας πάρουμε ένα παράδειγμα. Ας υποθέσουμε ότι νιώθουμε θυμό.

Φυσικές αισθήσεις: H αίσθηση στο σώμα μπορεί να είναι ταχυκαρδία, σφίξιμο των μυών, πόνος στο στομάχι κλπ

Γνωστικό στοιχείο Μπορεί να σκέφτομαι: «Αυτό είναι άδικο, δεν είναι σωστό»

Συμπεριφορά: Αρχίζω και φωνάζω

Τι πρέπει να θυμάστε:

1. Έρευνες δείχνουν ότι όταν ονοματίζουμε το συναίσθημα, αυτό χάνει τη δύναμή του. Όταν αισθάνεστε κάτι, προσπαθήστε να βάλετε όνομα στο συναίσθημα.

2. Όταν παρατηρείτε το συναίσθημα μην λέτε «νιώθω ότι…» γιατί η λέξη «ότι» οδηγεί σε σκέψεις όχι σε συναισθήματα. Αντί για αυτό πείτε: «νιώθω…χαρά, ανακούφιση, άγχος, κλπ». Βάλτε το ρήμα «νιώθω» και μετά το συναίσθημα.

3. Μην χρησιμοποιείτε τη λέξη «είμαι» (πχ είμαι θυμωμένος). Δεν είμαστε τα συναισθήματά μας όπως δεν είμαστε και οι σκέψεις μας. Μην ταυτίζεστε μαζί τους. Τα συναισθήματα δεν είναι μέρος της ταυτότητάς μας για αυτό μην συγχωνεύεστε μαζί τους. Δεν είστε ο θυμός, η θλίψη, η χαρά. Τα συναισθήματα είναι επισκέπτες. Έρχονται και φεύγουν.

4. Χρησιμοποιήστε φράσεις όπως «νιώθω…πχ. άγχος» ή «παρατηρώ ότι κάτι μέσα μου είναι…θυμωμένο» ή «παρατηρώ ότι η στεναχώρια είναι εδώ». Αυτό δημιουργεί ένα χώρο μεταξύ του συναισθήματος και του εαυτού μας και έτσι δεν συγχωνευόμαστε με το συναίσθημα και μπορούμε να το παρατηρήσουμε.


Άσκηση

Χρησιμοποιήστε τον παρακάτω πίνακα για να εξοικειωθείτε με τα συναισθήματα και τις σωματικές αισθήσεις των διαφορετικών συναισθημάτων που μπορείτε να βιώνετε. Συμπεριλάβετε τόσο τα δυσφορικά όσο και τα ευχάριστα συναισθήματα.

– Σκεφτείτε μόνο συναισθήματα.

– Κάτω από τη στήλη «Όνομα συναισθήματος» βάλτε όνομα στο συναίσθημα (πχ θυμός, θλίψη, ηρεμία, χαρά, ενοχή κλπ).

– Κάτω από τη στήλη «Ένταση» αξιολογείστε πόσο έντονο είναι το συναίσθημα σε μια κλίμακα από το 1 (καθόλου έντονο) και 10 (πολύ έντονο)

– Κάτω από τη στήλη «Σωματικές αισθήσεις» βάλτε σε ποιο/α σημεία του σώματός σας αισθάνεστε το συναίσθημα καταγράφοντας τις αισθήσεις (πχ τσιμπήματα, γρήγορο καρδιακό παλμό, φαγούρα, κοκκίνισμα κλπ)

– Κάτω από τη στήλη «Σκέψεις» καταγράψτε τις σκέψεις που αναδύονται καθώς νιώθετε το συναίσθημα.

Θυμηθείτε: Αυτή η άσκηση σκοπό έχει:

– Nα βάλετε όνομα σε αυτό που νιώθετε

– Nα διαχωρίσετε το συναίσθημα από τις σκέψεις και τις αισθήσεις

– Nα είστε περισσότερο ευαισθητοποιημένοι και να τα παρατηρείτε περισσότερο γρήγορα τα συναισθήματα όταν αυτά παρουσιάζονται κατά τη διάρκεια της ημέρας.