Aυτό το άρθρο σκοπό έχει να σας δώσει να κατανοήσετε τα συστατικά του mindfulness και τον τρόπο που συνεργάζονται μεταξύ τους, ώστε να γίνει ευκολότερα αντιληπτή η πρακτική.

Βιώνουμε αυτό τον κόσμο μέσα από τις αισθήσεις μας και οι συνειδητές μας εμπειρίες προέρχονται από την προσοχή και την επίγνωση.

Στην πρακτική Mindfulness υπάρχουν 3 αδελφές με την ομορφότερη σχέση μεταξύ τους. Ας δούμε την προσωπικότητα της κάθε αδελφής και πώς βοηθάει την πρακτική.

Η πρώτη αδελφή: Προσοχή

Η ποιότητα της ζωής μας εξαρτάται από τα επίπεδα επίγνωσής μας.

H προσοχή και οι εμπειρίες από τη ζωή μας είναι έννοιες στενά συνδεδεμένες.

Ο ψυχολόγος William James έγραψε: «Mόνο ό,τι προσέχω διαμορφώνει το μυαλό μου».

Με λίγα λόγια …..

είμαστε ό,τι προσέχουμε.

Η προσοχή είναι αυτή που μας δίνει τη δυνατότητα να αντιλαμβανόμαστε τον έξω κόσμο, τις σκέψεις μας, τα συναισθήματά μας καθώς και τις πράξεις μας.

Mε ποιον τρόπο ενδυναμώνουμε την προσοχή;

Με την επικέντρωση.

Για αυτό η πιο απλή τεχνική είναι να θέσουμε την προσοχή μας σε αυτό που μας ακολουθεί σε όλη τη ζωή μας…. την αναπνοή μας!

Η πρακτική αυτή είναι εύκολη.

Βάζουμε την προσοχή μας στην εισπνοή και την εκπνοή. Όταν καταλάβουμε ότι το μυαλό μας περιπλανιέται (κάτι που είναι αναπόφευκτο και φυσικό), παρατηρούμε αυτή την περιπλάνηση, την αφήνουμε να φύγει και μαλακά ξαναγυρνάμε πίσω στην αναπνοή μας.

Αυτή η τεχνική μας βοηθάει να παραμένουμε στο παρόν χωρίς να περιπλανιόμαστε στο παρελθόν ή στο μέλλον.

Είναι όμως η επικέντρωση αρκετή;

Όχι. Χρειαζόμαστε και την επίγνωση.

H δεύτερη αδελφή: Επίγνωση

Η προσοχή αυτό που κάνει είναι να ξεχωρίζει ένα μικρό κομμάτι από όλο το τοπίο της εμπειρίας για να το αναλύσει και να το ερμηνεύει.

Η επίγνωση από την άλλη πλευρά έχει μια πιο πανοραμική εικόνα του τοπίου.

Είναι πιο ολιστική, ανοικτή.

Για παράδειγμα αυτή τη στιγμή διαβάζετε αυτό που γράφω και η προσοχή σας είναι επικεντρωμένη σε αυτό που διαβάζετε (καλώς εχόντων των πραγμάτων!). Όμως το πιο πιθανό είναι ότι την ίδια στιγμή έχετε επίγνωση των θορύβων από την κυκλοφορία, των ήχων μέσα στο δωμάτιο, και τι γίνεται γύρω σας.

Στην πρακτική Mindfulness χρειάζεται να δουλέψουμε και με τα δύο.

Προσκαλούμε την προσοχή με το να επικεντρωνόμαστε στην αναπνοή μας και

ταυτόχρονα διατηρούμε την επίγνωση.

Μερικές φορές πιστεύουμε ότι μόνο η εστίαση της προσοχής σε ένα αντικείμενο είναι αρκετή. Αυτό είναι καλό για να την εξασκήσουμε αλλά δεν μας πάει και πολύ μακριά.

Χρειαζόμαστε και την επίγνωση για να μπορέσουμε να ανακαλύψουμε τα μη λειτουργικά μοτίβα του μυαλού μας που πολλές φορές μας είναι άγνωστα και μας καθηλώνουν, όπως για παράδειγμα όταν λέμε «δεν είμαι καλός/η», «δεν μπορώ να διαχειριστώ δύσκολες καταστάσεις».

Επίσης με το να καλλιεργούμε μόνο την επίγνωση χωρίς την προσοχή, αυτό που συνήθως συμβαίνει είναι ότι το μυαλό θα περιπλανιέται συνέχεια και στο τέλος θα απογοητευθούμε.

Η προσοχή και η επίγνωση χορεύουν μαζί.

Ας δούμε πώς γίνεται αυτός ο χορός.

Όταν καθόμαστε και βάζουμε την προσοχή μας στην αναπνοή, πολύ γρήγορα ανακαλύπτουμε ότι κάποια σκέψη ή εικόνα τραβάει την προσοχή μας και χωρίς να το καταλάβουμε ακολουθούμε αυτή τη σκέψη που φέρνει άλλες σκέψεις και χανόμαστε μέσα σε ένα ατελείωτο ειρμό σκέψεων.

Αυτό που γίνεται είναι ότι η προσοχή μας ετοίμασε βαλίτσες και πήγε διακοπές ενώ η επίγνωση κοιμάται (δεν ξέρουμε πού βρισκόμαστε, τι θέλαμε να κάνουμε και γιατί).

Τη στιγμή που ξαφνικά η επίγνωση ξυπνάει, συνειδητοποιούμε  ότι ο νους μας περιπλανιέται και καταλαβαίνουμε ότι δεν κάνουμε αυτό που αρχικά είχαμε την πρόθεση να κάνουμε (δηλαδή να παρατηρούμε την αναπνοή μας). Η επίγνωση ξυπνάει και φέρνει την προσοχή πίσω από το αεροδρόμιο (επιστρέφουμε στην αναπνοή μας).

Αυτή η στιγμή είναι μια στιγμή επίγνωσης.  

Είναι όμως αρκετή η προσοχή και η επίγνωση;

Ο Mathieu Ricard δίνει ένα εξαιρετικό παράδειγμα. Και ένας ελεύθερος σκοπευτής που περιμένει το θύμα του μπορεί να καθίσει συγκεντρωμένος, ήρεμος, σε ετοιμότητα την κάθε στιγμή. Διατηρεί την προσοχή του και μόλις καταλάβει ότι η προσοχή του φεύγει  την επαναφέρει πίσω στο στόχο. Μπορεί να είναι mindful αλλά αυτό που εξασκεί δεν είναι Mindfulness.

H προσοχή και η επίγνωση δεν είναι αρκετά για να κατανοήσουμε την έννοια του Mindfulness.

Ποια αδελφή λείπει;

Η Τρίτη αδελφή: Η καλοσύνη (heartfulness)

Η προσοχή μας δεν είναι μόνο μια ψυχρή παρατήρηση των πραγμάτων αλλά περιλαμβάνει μια ζεστή, ειλικρινή σχέση με όλα όσα συμβαίνουν στην εμπειρία που βιώνουμε. Σημαίνει ότι αναπτύσσουμε την ικανότητα να βλέπουμε τη ζωή με ενσυναίσθηση και καλοσύνη.

Αλλάζουμε τη σχέση μας

με τις εμπειρίες μας και

τη ζωή μας

Στην πρακτική Mindfulness κάθε φορά που καταλαβαίνουμε ότι το μυαλό περιπλανιέται, είναι σημαντικό να επιστρέφουμε στην αναπνοή χωρίς κριτική, με υπομονή.

Έτσι σιγά σιγά αρχίζουμε να βλέπουμε τα πράγματα πιο καθαρά μέσα στην πολυπλοκότητά τους και μαθαίνουμε να νοιαζόμαστε για τον εαυτό μας και τους άλλους.